عید سعید فطر

پیشاپیش فرا رسیدن عید سعید فطر بر تمام مسلمانان جهان و روزداران گرامی مبارک و خجسته باد

عيد سعيد فطر

عيد فطر يكى از دو عيد بزرگ در سنت اسلامى است كه درباره آن احاديث و روايات بيشمار وارد شده است. مسلمانان روزه دار كه ماه رمضان را به روزه دارى به پا داشته و از خوردن و آشاميدن و بسيارى از كارهاى مباح ديگر امتناع ورزيده اند، اكنون پس از گذشت ماه رمضان در نخستين روز ماه شوال اجر و پاداش خود را از خداوند مى‏طلبند، اجر و پاداشى كه خود خداوند به آنان وعده داده است.

اميرالمؤمنين على(عليه السلام) در يكى از اعياد فطر خطبه‏اى خوانده‏اند و در آن مؤمنان را بشارت و مبطلان را بيم داده‏اند.

خطب اميرالمومنين على بن ابى طالب عليه السلام يوم الفطر فقال: ايها الناس! ان يومكم هذا يوم يثاب فيه المحسنون و يخسر فيه المبطلون و هو اشبه بيوم قيامكم، فاذكروا بخروجكم من منازلكم الى مصلاكم خروجكم من الاجداث الى ربكم و اذكروا بوقوفكم فى مصلاكم و وقوفكم بين يدى ربكم، و اذكروا برجوعكم الى منازلكم، رجوعكم الى منازلكم فى الجنه.

عباد الله! ان ادنى ما للصائمين و الصائمات ان يناديهم ملك فى آخر يوم من شهر رمضان، ابشروا عباد الله فقد غفر لكم ما سلف من ذنوبكم فانظروا كيف تكونون فيما تستانفون ⁽¹⁾

اى مردم! اين روز شما روزى است كه نيكوكاران در آن پاداش مى‏گيرند و زيانكاران و تبهكاران در آن مايوس و نا اميد مى‏گردند و اين شباهتى زياد به روز قيامتتان دارد، پس با خارج شدن از منازل و رهسپار جايگاه نماز عيد شدن به ياد آوريد خروجتان از قبرها و رفتنتان را به سوى پروردگار، و با ايستادن در جايگاه نماز به ياد آوريد ايستادن در برابر پروردگارتان را و با بازگشت‏به سوى منازل خود، متذكر شويد بازگشتتان را به سوى منازلتان در بهشت‏برين، اى بندگان خدا، كمترين چيزى كه به زنان و مردان روزه‏دار داده مى‏شود اين است كه فرشته‏اى در آخرين روز ماه رمضان به آنان ندا مى‏دهد و مى‏گويد:

«هان!بشارتتان باد، اى بندگان خدا كه گناهان گذشته‏تان آمرزيده شد، پس به فكر آينده خويش باشيد كه چگونه بقيه ايام را بگذرانيد.»

عارف وارسته ملكى تبريزى درباره عيد فطر آورده است: «عيد فطر روزى است كه خداوند آن را از ميان ديگر روزها بر گزيده است و ويژه هديه بخشيدن و جايزه دادن به بندگان خويش ساخته و آنان را اجازه داده است تا در اين روز نزد حضرت او گرد آيند و بر خوان كرم او بنشينند و ادب بندگى بجاى آرند، چشم اميد به درگاه او دوزند و از خطاهاى خويش پوزش خواهند، نيازهاى خويش به نزد او آرند و آرزوهاى خويش از او خواهند ونيز آنان را وعده و مژده داده است كه هر نيازى به او آرند، بر آوره و بيش از آنچه چشم دارند به آنان ببخشند و از مهربانى و بنده‏نوازى، بخشايش و كارسازى در حق آنان روا دارد كه گمان نيز نمى‏برند.» ⁽²⁾

روز اول ماه شوال را بدين سبب عيد فطر خوانده‏اند كه در اين روز، امر امساك و صوم از خوردن و آشاميدن برداشته شده و رخصت داده شد كه مؤمنان در روز افطار كنند و روزه خود را بشكنند فطر و فطر و فطور به معناى خوردن و آشاميدن، ابتداى خوردن و آشاميدن است و نيز گفته شده است كه به معناى آغاز خوردن و آشاميدن است پس از مدتى از نخوردن و نياشاميدن. ابتداى خوردن و آشاميدن را افطار مى‏نامند و از اين رو است كه پس از اتمام روز و هنگامى كه مغرب شرعى در روزهاى ماه رمضان، شروع مى‏شود انسان افطار مى‏كند يعنى اجازه خوردن پس از امساك از خوردن به او داده مى‏شود.

عيد فطر داراى اعمال و عباداتى است كه در روايات معصومين(ع) به آنها پرداخته شده و ادعيه خاصى نيز آمده است.

از سخنان معصومين(ع) چنين مستفاد مى‏شود كه روز عيد فطر، روز گرفتن مزد است. و لذا در اين روز مستحب است كه انسان بسيار دعا كند و به ياد خدا باشد و روز خود را به بطالت و تنبلى نگذراند و خير دنيا و آخرت را بطلبد.

و در قنوت نماز عيد مى‏خوانيم:

«... اسئلك بحق هذا اليوم الذى جعلته للمسلمين عيدا و لمحمد صلى الله عليه و آله ذخرا و شرفا و كرامة و مزيدا ان تصلى على محمد و آل محمد و ان تدخلنى فى كل خير ادخلت فيه محمدا و آل محمد و ان تخرجنى من كل سوء اخرجت منه محمدا و آل محمد، صلواتك عليه و عليهم اللهم انى اسالك خير ما سئلك عبادك الصالحون و اعوذ بك مما استعاذ منه عبادك المخلصون‏»

بارالها! به حق اين روزى كه آن را براى مسلمانان عيد و براى محمد(ص) ذخيره و شرافت و كرامت و فضيلت قرار دادى از تو مى‏خواهم كه بر محمد و آل محمد درود بفرستى و مرا در هر خيرى وارد كنى كه محمد و آل محمد را در آن وارد كردى و از هر سوء و بدى خارج سازى كه محمد و آل محمد را خارج ساختى، درود و صلوات تو بر او و آنها، خداوندا، از تو مى‏طلبم آنچه بندگان شايسته‏ات از تو خواستند و به تو پناه مى‏برم از آنچه بندگان خالصت‏به تو پناه بردند.

در صحيفه سجاديه نيز دعايى از امام سجاد(ع) به مناسبت وداع ماه مبارك رمضان و استقبال عيد سعيد فطر وارد شده است:

«اللهم صل على محمد و آله و اجبر مصيبتنا بشهرنا و بارك لنا فى يوم عيدنا و فطرنا و اجعله من خير يوم مر علينا، اجلبه لعفو و امحاه لذنب و اغفرلنا ما خفى من ذنوبنا و ما علن ... اللهم انا نتوب اليك فى يوم فطرنا الذى جعلته للمؤمنين عيدا و سرورا و لاهل ملتك مجمعا و محتشدا، من كل ذنب اذنبناه او سوء اسلفناه او خاطر شرا اضمرناه توبة من لا ينطوى على رجوع الى.»

پروردگارا! بر محمد و آل محمد درود فرست و مصيبت ما را در اين ماه جبران كن و روز فطر را بر ما عيدى مبارك و خجسته بگردان و آن را از بهترين روزهايى قرار ده كه بر ما گذشته است كه در اين روز بيشتر ما را مورد عفو قرار دهى و گناهانمان را بشوئى و خداوندا بر ما ببخشايى آنچه در پنهان و آشكارا گناه گردانيم ... خداوندا! در اين روز عيد فطرمان كه براى مؤمنان روز عيد و خوشحالى و براى مسلمانان روز اجتماع و گردهمائى قرار دادى از هر گناهى كه مرتكب شده‏ايم و هر كار بدى كه كرده‏ايم و هر نيت ناشايسته‏اى كه در ضميرمان نقش بسته است‏به سوى تو باز مى‏گرديم و توبه مى‏كنيم، توبه‏اى كه در آن بازگشت‏به گناه هرگز نباشد و بازگشتى كه در آن هرگز روى آوردن به معصيت نباشد. بارالها! اين عيد را بر تمام مؤمنان مبارك گردان و در اين روز، ما را توفيق بازگشت‏به سويت و توبه از گناهان عطا فرما.» ⁽³⁾

پى‏نوشت‏ها:

1- محمدى رى شهرى، ميزان الحكمه، 7/131 - 132

2- ميرزا جواد آقا ملكى تبريزى، المراقبات فى اعمال السنه، تبريز، 1281 ق ص 167، مجله پاسدار اسلام، ش 101، ص 10

3- نك: ماهنامه پاسدار اسلام، شماره 101، ارديبهشت ماه 1369 ص 10 - 11، 50

رمضان، تجلى معبود (ره توشه راهيان نور) صفحه 248

شعر زیبای روزه خواری از یک قینرجه ای

روزه  خواري مي كنند اين   لا  اُبالي ها   عيان           شرح حالي مي كنم از حال  آنها من   بيان

اي كه با بي حرمتي حرمت شكستي گوش دار        روزگاري مي شود  اين تاب و  طاقت بر كنار

حرمت  ماه خدا   چون   بشكني   گريان  شوي        ياد كن آن  روزگاري را  كه باز   عريان  شوي 

وقت ر فتن توي قبر از هر  طرف  درد و عذاب         جمله راهي مي شود روسوي تو حالا بخواب

بنده ي اِشكم   دگر نان   ونمك در كار نيست         خنده مي كردي ومي گفتي فلك دوّار نيست!

ديدي   اين چرخ  فلك چرخيد ورويت باز  كرد           بعد ازاين  مُردن    برايت   زندگي    آغاز  كرد

حال اگر   آن   خوردني هايت   بياد پيش  تو           يا كه   اقوام  و مُريدانت   شود هم  كيش  تو

چون پَشيزي  هم نيارزد اين همه، آگاه باش           تا زماني زنده اي بر نفس سركش  شاه باش

گر لگامش  بگسلي او برتو خواهد زد  لگام             بعدازآن هرچا بخواهد مي برد هر صبح وشام

ارزشت را با  هواهاي  خودش لِه  مي كند              بهر خوبي   ديدن آن  چشمان تو مِه مي كند

يك زمان چشمان مِه بگرفته را بازش كني              آن زمان بيني كه چيزي نيست تا نازش كني!

آنچه دردست ودلت مي بوده دادي رفته باد           از زمان    جاهلي    تنها   برايت   مانده    ياد

اينك از   روي خجالت مي زني داد اي خدا              ابلهي ،   با كارهايت    از خدا   گشتي  جدا

هر جدائي درد  جان دارد كه از  جان بگذرد               مُرده آن  جاني كه   با جانش زجانان بگذرد

هركه از جان بگذرد جانان به جان   مي دهد             آنكه از جانان گذشت آزرده او جان مي دهد

منبع : آوای دل (آقای حسین عابدی)

ماه مبارک رمضان

رمضان اسمى از اسماء الهى مى‏باشد و نبايست ‏به تنهائى ذكر كرد مثلا بگوئيم رمضان آمد يا رفت بلكه بايد گفت ماه رمضان آمد، يعنى ماه را بايد به اسم اضافه نمود در اين رابطه به سخنی از حضرت امام محمد باقر (ع) اشاره می شود که ایشان فرمودند رمضان از اسماءالله است. هشام بن سالم نقل روايت مى‏نمايد و مى‏گويد: ما هشت نفر از رجال در محضر حضرت امام محمدباقر (ع) بوديم، سخن از رمضان به ميان آورديم. امام عليه السلام فرمود: نگوئيد اين است رمضان و نگوئيد رمضان رفت و يا آمد، زيرا رمضان نامى از اسماء الله است كه نمى‏رود و نمى‏آيد كه شى‏ء زائل و نابود شدنى مى‏رود و مى‏آيد، بلكه بگوئيد ماه رمضان، پس ماه را اضافه كنيد در تلفظ به اسم كه اسم الله مى‏باشد و ماه رمضان ماهى است كه قرآن در او نازل شده است، خداوند آن را مثل عيد قرار داده است همچنانكه پروردگار بزرگ عيسى بن مريم (ع) را براى بنى اسرائيل مثل عید قرار داده است. از حضرت على بن ابى طالب (ع) روايت‏شده كه حضرت فرمود: شما به راستى نمى‏دانيد كه رمضان چيست (وچه فضائلى در آن نهفته است).
واژه رمضان و معناى آن:
رمضان از مصدر «رمض‏» به معناى شدت گرما و تابش آفتاب بر رمل. معنا شده است، انتخاب چنين واژه‏اى براستى از دقت نظر و لطافت‏خاصى برخوردار است چرا كه سخن از گداخته شدن است و شايد به تعبيرى دگرگون شدن در زير آفتاب گرم و سوزان نفس و تحمل ضربات بى امانش، زيرا كه رمضان ماه تحمل شدائد و عطش مى‏باشد، عطشى ناشى از آفتاب سوزان يا گرماى شديد روزهاى طولانى تابستان است و عطش ديگر حاصل از نفس سركشى است كه پيوسته مى‏گدازد و سوزشش براستى جبران ناپذير است. در مقايسه اين دو سوزش، دقيقا رابطه عكس برقرار است، بدين مفهوم كه نفس سركش با چشيدن آب تشنه‏تر مى گردد و هرگز به يك جرعه بسنده نمى‏كند و پيوسته آدمى را در تلاش خستگى ناپذير جهت ارضاى تمايلات خود وا مى‏دارد. اما از سوى ديگر، عطش ناشى از آفتاب سوزان سيرى پذير و قانع كننده است. رسول خدا (ص) در خطبه شعبانیه خود درباره فضیلت و عظمت ماه رمضان فرموده است: «ای بندگان خدا! ماه خدا با برکت و رحمت و آمرزش به سوی شما روی آورده است؛ ماهی که نزد خداوند بهترین ماه‌هاست؛ روزهایش بهترین روزها، شب‌هایش بهترین شب‌ها و ساعاتش بهترین ساعات است. بر مهمانی خداوند فرا خوانده شدید و از جمله اهل کرامت قرار گرفتید. در این ماه، نفس‌های شما تسبیح، خواب شما عبادت، عمل‌هایتان مقبول و دعاهایتان مستجاب است. پس با نیتی درست و دلی پاکیزه،‌ پروردگارتان را بخوانید تا شما را برای روزه داشتن و تلاوت قرآن توفیق دهد. بدبخت کسی است که از آمرزش خدا در این ماه عظیم محروم گردد. با گرسنگی و تشنگی در این ماه، به یاد گرسنگی و تشنگی قیامت باشید.» آن گاه پیامبر اکرم (ص) وظیفه روزه‌داران را برشمرد و از صدقه بر فقیران، احترام به سالخوردگان، ترحم به کودکان، صله ارحام، حفظ زبان و چشم و گوش از حرام، مهربانی به یتیمان و نیز عبادت و سجده های طولانی، نماز، توبه، صلوات، تلاوت قرآن و فضیلت اطعام در این ماه سخن گفت. وفات حضرت خدیجه در دهم رمضان سال دهم بعثت، ولادت امام حسن مجتبی علیه السلام نیمه رمضان سال دوم هجرت، جنگ بدر در سال دوم هجرت و فتح مکه در سال هشتم هجرت از مهمترین حوادث و رویدادهای مهم این ماه مبارک می باشد.
مبطلات روزه:
روزه دار بايد از اذان صبح تا مغرب از برخى كارها بپرهيزد و اگر پرهيز نكند روزه اش باطل مى شود. به مجموعه اين كارها مُبطلاتِ روزه گفته مى شود كه عبارتند از: خوردن و آشاميدن، دروغ بستن به خدا و پيغمبر (ص) و جانشينان آن حضرت (ع)، رساندن غبار غليظ به حلق، فرو بردن تمام سر در آب، قى كردن، آميزش، استمناء، باقى ماندن بر جنابت و حيض و نفاس تا اذان صبح، اماله كردن با چيزهاى روان. حكم كلى این است که هيچكدام از مبطلات روزه اگر سهواً انجام شود روزه را باطل نمى كند.
روزه چشم و گوش:
امام صادق (ع) فرمود: آنگاه كه روزه مى‏گيرى بايد چشم و گوش و مو و پوست تو هم روزه‏دار باشند«يعنى از گناهان پرهيز كند.»
پاداش روزه:
رسول خدا (ص) فرمود: خداى تعالى فرموده است؛ روزه براى من است و من پاداش آن را مى‏دهم.
روزه خوارى:
امام صادق (ع) فرمود: هركس يك روز ماه رمضان را (بدون عذر)، بخورد، روح ايمان از او جدا مى‏شود.
قرآن و ماه رمضان:
امام رضا (ع) فرمود: هركس ماه رمضان يك آيه از كتاب خدا را قرائت كند مثل اين است كه در ماههاى ديگر تمام قرآن را بخواند.

رمضان ماه مهماني خدا

پس از طي شدن دو ماه پرخير و برک رجب المرجب و شعبان المعظم، ماه خدا از راه مي رسد، ماهي که عبد به دنبال معبود و عاشق به دنبال معشوق مي گردد. ماه باز شدن درهاي رحمت الهي به سوي بندگان الهي و ماه ميهماني حضرت حق. تنها ماهي که خداوند متعال به خاطر شرف و برتري اش از آن در مصحف شريف خود نامبرده است، رمضان است.

در مورد معني رمضان در کتب لغت معاني مختلفي آمده است. اما بهترين معني براي اين واژه را از حديث زيباي پيامبر ذکر مي کنيم آنجا که حضرت مي فرمايند: رمضان؛ رمضان ناميده شد زيرا گناهان را مي سوزاند. پس رمضان به معني سوزاندن است. در مورد عظمت و بزرگي اين ماه بزرگ حضرت علي (ع) مي فرمايند: «نگوييد رمضان، چون شما نمي دانيد رمضان چيست؟ هرکس که رمضان بگويد بايد صدقه داده و به عنوان کفّاره آن کلمه روزه بگيرد. بلکه بگوييد شهر رمضان چنانکه خداوند در قرآن اينگونه فرموده است ».

پيامبر اکرم (ص) مي فرمايند: « ماه رمضان ماه عظيمي است؛ مضاعف مي شود در آن حسنات محو مي شود، در آن سيئات و بلند مي گردد در آن درجات. ماهي است که اولش رحمت است و ميانش مغفرت و آخرش آزادي از آتش دوزخ ». همچنين حضرت در جاي ديگر مي فرمايند: « درهاي آسمان در شب اول ماه رمضان گشوده مي شود و تا آخرين شب اين ماه بسته نمي شود بدبخت واقعي کسي است که اين ماه را پشت سر بگذارد و گناهانش آمرزيده نشود ».

در مورد اعمال ماه مبارک رمضان در مفاتيح الجنان اعمال زيادي ذکر شده است که خوانندگان گرامي را جهت خواندن و انجام اين اعمال به مراجعه به اين کتاب معرفي مي نماييم اما به طور کلي اعمال ذيل در ماه رمضان وارد شده است.

1- روزه که از واجبات بر مؤمنين مي باشد. روزه وسيله اي است جهت تربيت روح و روان انسان. البته، روزه مختص بدن نيست بلکه روزه زبان، چشم، نفس، قلب، روح و سر نيز ضروري مي باشد. روزه زبان عبارتست از محافظت و نگهداري زبان از دروغ و غيبت و تهمت و امثال اينها. روزه چشم عبارتست از، خودداري نمودن چشم از نگاه کردن به مناظر ممنوعه و حرام. روزه گوش عبارتست از: خودداري کردن از شنيدن سخنان لغو و بيهوده و غيبت و... روزه نفس که عبارتست از: ترک آرزوها و آمال دنيوي و ترک شهوات نفساني، روزه قلب که عبارتست از: تخليه قلب از محبت دنيا و زينتهاي آن. روزه روح عبارتست از: تخليه آن از آرزوي نعمتهاي اخروي. روزه سر عبارتست از: قطع نمودن از غيرخدا و باز داشتن روح و روان از غير او.پيامبر اکرم (ص) مي فرمايند: روزه سپري در برابر آتش است. روزه بگيريد تا تندرست شويد. براي هر چيزي زکاتي است و زکات بدن ها روزه داري است.

2- قرائت قرآن: در احاديث آمده است که ماه رمضان بهار قرآن است. امام صادق (ع) مي فرمايند: « با قرآن به استقبال قرآن برويد. ضمن اينکه ثواب قرائت يک آيه از قرآن در ماه مبارک رمضان برابر است با يک ختم قرآن در ماههاي ديگر.

3- دعا و استعفار: ماه رمضان ماه دعا و استعفار است روايت شده که امام زين العابدين (ع) در اين ماه جزبه دعا و تسبيح و استغفار و تکبير لب نمي گشود. چرا که طبق فرموده پيامبر (ص): دعاي روزه دار ردّ نمي شود.

4- خواندن ادعيه مخصوص ماه مبارک رمضان که در هر روز و براي تعقيبات نماز وارد شد. مثل دعاي يا علي و يا عظيم... و دعاي اللهم ادخل علي... و دعاي افتتاح و دعاي سحر و دعاي افطار و...

5- غسل نمودن در اين ماه که ثواب بسيار دارد.

6- خواندن نمازهاي مخصوص ماه مبارک رمضان

7- افطار که ازلحظات بسيار معنوي در ايام رمضان است خداوند در اين زمان هزار هزار کس يعني يک ميليون نفر را در هر روز از ماه رمضان از آتش جهنم نجات مي دهد. ضمناً يکي از اعمال پسنديده و خوب ماه رمضان افطاري دادن به روزه داران است که طبق روايت از امام صادق (ع) آمده است که افطاري دادن در ماه رمضان اجر کسي را دارد که 30 سي بنده مؤمن را آزاد کرده باشد.

8- سحر: پس از افطار، سحر هم از لحظات پر معنويت ايام رمضان مي باشد که ادعيه و اعمال مخصوص دارد. در حديثي آمده است که (حق تعالي و ملائکه صلوات مي فرستند بر آنها که استغفار مي کنند در سحرها و سحري مي خورند) خواندن نماز شب و نافله، دعا و استغفار و... هم از اعمال سحر مي باشد.

9- نيکي در حق مؤمنان، صله رحم، رسيدگي به درماندگان و مستحقان، صدقه و انفاق، خواندن نمازهاي واجب و مستحبي، صلوات بر پيامبر (ص)، دعا در حق مؤمنان و گذشتگان، قرائت قرآن و ادعيه، استغفار، يتيم نوازي و... از اعمال اين ماه مبارک است. اميد است مؤمنان از اين ماه پر برکت بهره کافي ببرند.